Uproszczona legalizacja istotnych odstępstw od projektu już po 10 latach
Od początku 2026 roku właściciele nieruchomości mogą odetchnąć z ulgą. Nowelizacja Prawa budowlanego, która weszła w życie 7 stycznia 2026 r., likwiduje uciążliwą lukę prawną. Wprowadza ona uproszczoną, darmową procedurę legalizacji istotnych odstępstw od projektu po upływie zaledwie 10 lat od zakończenia robót. To przełomowa zmiana, na którą czekały tysiące inwestorów.
Koniec z nierównym traktowaniem inwestorów
Do niedawna przepisy budowlane rodziły sytuacje wręcz paradoksalne. Jeśli ktoś wybudował dom całkowicie „na dziko”, tj. bez żadnego pozwolenia na budowę, po upływie 20 lat mógł skorzystać z uproszczonej legalizacji, która uwalniała go od drastycznych opłat. Natomiast inwestor, który legalnie uzyskał pozwolenie, ale w trakcie budowy dokonał samowolnych, istotnych odstępstw od projektu, np. zmienił kubaturę, liczbę kondygnacji, rozbudował dom o wiatę lub zmienił obrys budynku, po latach znajdował się w potrzasku. Zmuszony był przechodzić przez pełną, wysoce restrykcyjną procedurę legalizacyjną, bez względu na to, jak stary był budynek.
Nowe przepisy: 10 lat i nowa ścieżka prawna
Rozwiązaniem tego problemu jest wprowadzony z początkiem roku art. 50 ust. 6 Prawa budowlanego.
Od stycznia 2026 roku inwestorzy, którzy wybudowali obiekt w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu lub pozwolenia na budowę, mogą skorzystać z uproszczonej procedury legalizacyjnej, pod warunkiem, że od zakończenia tych robót minęło co najmniej 10 lat. Przepisy te zrównują ich szanse z osobami, które dopuściły się klasycznej samowoli budowlanej ponad dwie dekady temu.
Aby skorzystać z przywileju uproszczonej procedury, konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku do nadzoru budowlanego. Należy pamiętać, że sam upływ czasu nie legalizuje niczego w sposób automatyczny. Jedynym i najważniejszym kryterium weryfikowanym przez organ jest bezpieczeństwo konstrukcji i użytkowania.
Dla wielu osób, które nabyły lub odziedziczyły nieruchomość z „niespodzianką” w postaci starych, niezalegalizowanych zmian w projekcie, nowelizacja z 2026 roku otwiera zupełnie nowe możliwości uregulowania formalności. To odważny i racjonalny krok w stronę uporządkowania stanu prawnego tysięcy nieruchomości w Polsce.
