Usługi finansowe nie zawsze obniżają proporcję VAT. Korzystny wyrok dla dealerów samochodowych

Czy obrót z pośrednictwa ubezpieczeniowego i kredytowego powinien obniżać proporcję odliczenia VAT dealera samochodowego? Niekoniecznie. Jeżeli usługi te jedynie towarzyszą sprzedaży samochodów i angażują nieznaczną część zasobów przedsiębiorstwa, mogą zostać uznane za transakcje pomocnicze, których nie uwzględnia się przy kalkulacji proporcji VAT. 

Takie stanowisko przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku o sygn. akt I SA/Gd 214/23. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 sierpnia 2026 r., sygn. akt I FSK 1917/23. 

Spór o czynności wykonywane przy sprzedaży samochodów 

Sprawa dotyczyła spółki prowadzącej przede wszystkim sprzedaż samochodów i części oraz świadczącej usługi serwisowe. Dodatkowo spółka pośredniczyła w zawieraniu umów ubezpieczenia oraz w pozyskiwaniu przez klientów kredytów i pożyczek na zakup pojazdów. 

Usługi pośrednictwa były zwolnione z VAT. Zasadnicze znaczenie miało zatem ustalenie, czy obrót osiągany z tego tytułu powinien zostać uwzględniony przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT. Jego uwzględnienie mogłoby prowadzić do ograniczenia zakresu odliczenia podatku naliczonego przez spółkę. 

Dealer wskazywał, że usługi te miały jedynie dodatkowy charakter. Pośrednictwo ubezpieczeniowe angażowało czterech spośród 240 pracowników, a uzyskiwany z niego obrót nie przekraczał 1% całkowitej sprzedaży. Pośrednictwo kredytowe było natomiast realizowane przy okazji sprzedaży samochodów i nie wymagało istotnych nakładów. 

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał jednak, że czynności wykonywane w sposób świadomy, regularny i powtarzalny nie mogą być uznane za pomocnicze. Zdaniem organu nie miały one charakteru przypadkowego, lecz stanowiły zaplanowany element działalności spółki. 

Regularność nie wyklucza pomocniczego charakteru transakcji 

WSA w Gdańsku nie zgodził się z tak restrykcyjnym podejściem. Sąd uznał, że sama powtarzalność czynności nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia osiąganego z nich obrotu w proporcji VAT. 

Przy ocenie, czy dana działalność ma charakter pomocniczy, należy uwzględnić przede wszystkim jej rzeczywiste znaczenie dla całego przedsiębiorstwa. Istotne są w szczególności: 

• zakres zaangażowania pracowników; 

• stopień wykorzystania majątku przedsiębiorstwa; 

• udział uzyskiwanego obrotu w całkowitej sprzedaży; 

• związek usług dodatkowych z podstawowym przedmiotem działalności; 

• wpływ tych usług na codzienne funkcjonowanie przedsiębiorstwa. 

W analizowanej sprawie pośrednictwo ubezpieczeniowe i kredytowe jedynie towarzyszyło podstawowej działalności dealera. Nie stanowiło koniecznego elementu sprzedaży samochodów, nie angażowało istotnej części zasobów spółki i nie miało znaczącego wpływu na jej funkcjonowanie. 

WSA zwrócił również uwagę na cel regulacji dotyczącej transakcji pomocniczych. Wyłączenie takich czynności z kalkulacji proporcji ma zapobiegać sytuacji, w której niewielka działalność zwolniona z VAT prowadziłaby do nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego. 

NSA potwierdza stanowisko WSA 

NSA utrzymał korzystny dla spółki wyrok. Potwierdził tym samym, że o pomocniczym charakterze transakcji nie decyduje wyłącznie ich regularność. Konieczna jest ocena całokształtu działalności podatnika, w tym skali wykorzystania jego majątku i personelu oraz relacji usług dodatkowych do działalności podstawowej.