Utracone wadium jednak nie może być kosztem? Dyrektor KIS zmienia podejście
Podatnik nie może rekompensować poniesienia kosztów, stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego, za pomocą przepisów podatkowych. Tak w wyjątkowo lakoniczny i pozbawiony jakiejkolwiek próby odniesienia swojego rozumowania do sytuacji podatnika sposób ocenił Dyrektor KIS w niedawno wydanej interpretacji indywidualnej.
Stan faktyczny
Pewna spółka wzięła udział w przetargu na sprzedaż nieruchomości działki przeznaczonej na funkcje usługowo-mieszkaniowe. Przed przystąpieniem do przetargu spółka wpłaciła wadium na konto jej organizatora. Spółka wygrała przetarg, jednak ostatecznie nigdy nie zdecydowała się uiścić reszty kwoty. Twierdziła, że została wprowadzona w błąd przez organizatora przetargu co do rzeczywistego przeznaczenia nieruchomości i sposób jej zagospodarowania. Po głębszym rozeznaniu się w swojej sytuacji spółka zdecydowała się – w trybie art. 84 § 1 i 2 k.c. – złożyć oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli, powołując się na pozostawanie pod wpływem błędu. Co oczywiste, spółka utraciła wpłacone wadium, w związku z czym złożyła do Dyrektora KIS wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, czy może je zaliczyć jako koszt uzyskania przychodu. Spółka twierdziła, że tak.
Ocena organu
Ze stanowiskiem podatnika nie zgodził się Dyrektor KIS. Co jednak budzi szczególne zdziwienie – organ był wyjątkowo oszczędny w swojej argumentacji. Ograniczył się wyłącznie do przytoczenia definicji kosztów uzyskania przychodów w myśl art. 15 ust. 1 ustawy o CIT na zasadzie kopiuj-wklej, ponadto dodając wielokrotnie przytaczane orzeczenia NSA i WSA sprowadzające się do tego, że „podatnicy nie mogą rekompensować sobie poniesienia kosztów stanowiących efekt podjętego przez nich ryzyka gospodarczego”.
Wcześniejsze, korzystne interpretacje dla podatników
Przedmiotowa interpretacja w żadnym razie nie odzwierciedla utrwalonej linii interpretacyjnej organów. We wcześniej wydanej interpretacji indywidualnej z 29 stycznia 2025 r., 0114-KDIP2-1.4010.704.2024.1.PK organ zgodził się z poglądem podatnika co do możliwości zaliczenia utraconego wadium jako koszt uzyskania przychodu. Jak wskazał podatnik: „Wadium (którego uiszczenie było konieczne do udziału w przetargu) zostało zatrzymane w związku z udziałem Wnioskodawcy w postępowaniu w sprawie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na " (...)", a więc na dostawę towaru i wykonanie usługi będących przedmiotem prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej. Warto zauważyć, iż w przypadku wybrania oferty Wnioskodawcy, podpisana zostałaby umowa z Zamawiającym, co skutkowałoby wygenerowaniem u Wnioskodawcy przychodu. Koszty zatem Wadium bezsprzecznie związane były z prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością gospodarczą.”. W tej interpretacji organ uznał stanowisko podatnika za w pełni prawidłowe i odstąpił od sporządzenia uzasadnienia.
Podobnie w interpretacji indywidualnej z 8 sierpnia 2023 r. 0111-KDIB2-1.4010.250.2023.1.BJ organ zgodził się ze stanowiskiem podatnika co do możliwości zaliczenia jako kosztu utraconego wadium, który finalnie nie zawarł umowy w wyznaczonym przez kontrahenta terminie z powodu siły wyższej.
Końcowo warto także przywołać wyrok NSA Z 2 MARCA 2000 R., I SA/Gd 2099/97, w którym NSA stwierdził, że:
„Jeśli podatnik poniósł koszty w celu osiągnięcia przychodu, np. na pokrycie wadium, aby uczestniczyć w przetargu, to brak jest uzasadnienia, żeby odmówić mu prawa zaliczenia takiego wydatku jako tych kosztów, nawet gdy mimo wygrania przetargu, w konsekwencji nie doszło do zawarcia umowy i wadium przepadło. Są takie sytuacje i zdarzenia gospodarcze, które z ekonomicznego punktu widzenia bardziej preferują rezygnację z zawarcia przyrzeczonej umowy i utratę wadium niż podejmowanie ekonomicznie nietrafnych i przynoszących straty decyzji gospodarczych w prowadzeniu przedsiębiorstwa.”.
Źródło: interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Interpretacji Skarbowej z 6 marca 2026 r., 0111-KDIB1-3.4010.20.2026.1.JKU
https://eureka.mf.gov.pl/informacje/podglad/681810
