Wartość transakcji przy kontraktach wieloletnich – wątpliwości podatników

Sporządzanie informacji o cenach transferowych (TPR) w przypadku kontraktów realizowanych przez kilka lat nadal budzi wiele pytań praktycznych. Wątpliwości dotyczą przede wszystkim sposobu ustalenia wartości transakcji kontrolowanej wykazywanej w formularzu TPR. Podatnicy często zastanawiają się, czy raportowaniu powinna podlegać całkowita wartość kontraktu wynikająca z zawartej umowy, czy też wyłącznie wartość świadczeń rozliczonych w danym roku podatkowym. 

Problem ten ma szczególne znaczenie w przypadku kontraktów budowlanych, inwestycyjnych, produkcyjnych czy usługowych, których realizacja oraz rozliczenia rozłożone są na kilka lat. Nieprawidłowe określenie wartości transakcji może prowadzić do rozbieżności pomiędzy informacją TPR, lokalną dokumentacją cen transferowych oraz danymi wynikającymi z ksiąg rachunkowych. 

Pomocne w tym zakresie są wyjaśnienia Ministerstwa Finansów, które wskazują, jakie wartości należy prezentować w TPR w przypadku kontraktów wieloletnich oraz w jakich sytuacjach możliwe jest odwołanie się do wartości wynikających bezpośrednio z umowy. 

Zasada podstawowa – zgodność TPR z lokalną dokumentacją cen transferowych 

Punktem wyjścia do prawidłowego ustalenia wartości transakcji wykazywanej w informacji TPR jest zachowanie spójności z lokalną dokumentacją cen transferowych. Dane prezentowane w formularzu powinny odpowiadać wartościom przyjętym na potrzeby dokumentacji sporządzanej dla danej transakcji kontrolowanej. 

Jeżeli możliwe jest określenie wartości transakcji na podstawie faktur wystawionych lub otrzymanych w danym roku obrotowym, to właśnie te wartości powinny zostać wykazane w polu „Wartość transakcji” formularza TPR. Oznacza to, że co do zasady podatnik nie powinien raportować całkowitej wartości wieloletniego kontraktu, lecz wyłącznie wartość świadczeń faktycznie rozliczonych w danym okresie sprawozdawczym. 

Takie podejście zapewnia zgodność pomiędzy raportowaniem podatkowym a rzeczywistym przebiegiem transakcji oraz pozwala uniknąć rozbieżności pomiędzy TPR a dokumentacją cen transferowych. 

Kiedy znaczenie ma wartość wynikająca z umowy? 

Odmienna sytuacja występuje w przypadku kontraktów, dla których za dany rok nie zostały wystawione faktury lub strony nie przewidziały okresów rozliczeniowych pozwalających przyporządkować określoną część wynagrodzenia do konkretnego roku podatkowego. 

W takim przypadku Ministerstwo Finansów dopuszcza wykazanie wartości wynikającej z umowy lub innych dokumentów określających wysokość należnego wynagrodzenia. Rozwiązanie to ma zastosowanie przede wszystkim do kontraktów, których rozliczenie następuje dopiero po zakończeniu określonego etapu prac lub po zakończeniu całego projektu. 

Należy jednak pamiętać, że jest to rozwiązanie o charakterze wyjątkowym, stosowane przede wszystkim wtedy, gdy brak jest możliwości określenia wartości świadczenia przypadającego na dany rok podatkowy na podstawie dokumentów rozliczeniowych. 

Przykładem przedstawionym w wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów jest kontrakt na budowę jachtu o łącznej wartości 13,5 mln zł, realizowany w latach 2021–2023. Umowa przewidywała następujące etapy rozliczeń: 

• etap I (2021 r.) – faktura na kwotę 4 mln zł, 

• etap II (2022 r.) – faktura na kwotę 1,9 mln zł, 

• etap III (2023 r.) – faktura końcowa na kwotę 7,6 mln zł. 

W konsekwencji w informacji TPR należało wykazać: 

• za 2021 r. – 4 mln zł, 

• za 2022 r. – brak obowiązku raportowania z uwagi na nieprzekroczenie progu dokumentacyjnego, 

• za 2023 r. – 7,6 mln zł. 

Przykład ten pokazuje, że dla celów TPR kluczowe znaczenie ma wartość przypadająca na dany rok podatkowy, a nie całkowita wartość kontraktu wskazana w umowie. 

Dodatkowo wskazać należy, iż podatnik raportując transakcje w TPR, może dodatkowo opisać ją w sekcji E w „dodatkowych informacjach”. W tej części formularza możliwe jest wskazanie całkowitej wartości kontraktu oraz opisanie sposobu jego rozliczania. Takie podejście może ułatwić organom podatkowym prawidłową interpretację danych prezentowanych w TPR oraz ograniczyć ryzyko powstania wątpliwości podczas ewentualnych czynności sprawdzających. 

W praktyce warto rozważyć skorzystanie z tej możliwości szczególnie w przypadku kontraktów o znacznej wartości, których realizacja obejmuje kilka lat podatkowych. 

Podsumowanie 

W przypadku kontraktów wieloletnich wartość transakcji wykazywana w informacji TPR powinna co do zasady odpowiadać wartości świadczeń rozliczonych w danym roku podatkowym, wynikających z wystawionych lub otrzymanych faktur. Dopiero gdy ustalenie takiej wartości nie jest możliwe, podatnik może oprzeć się na wartościach wynikających z umowy lub innych dokumentów określających wynagrodzenie. 

Kluczowe znaczenie ma przy tym zachowanie spójności pomiędzy informacją TPR a lokalną dokumentacją cen transferowych oraz właściwe udokumentowanie sposobu ustalenia raportowanej wartości transakcji. Pozwala to ograniczyć ryzyko rozbieżności identyfikowanych przez organy podatkowe i zapewnić prawidłowe wykonanie obowiązków sprawozdawczych w obszarze cen transferowych. 

Komentarz eksperta 

W praktyce obserwujemy, że podatnicy często utożsamiają wartość kontraktu z wartością transakcji wykazywaną w TPR. Tymczasem nie zawsze będą to wartości tożsame. W przypadku kontraktów realizowanych przez kilka lat zasadnicze znaczenie ma sposób rozliczania transakcji oraz możliwość przypisania określonych kwot do danego roku podatkowego. 

Przy sporządzaniu informacji TPR warto każdorazowo zweryfikować, czy raportowana wartość jest spójna z lokalną dokumentacją cen transferowych oraz danymi wynikającymi z ewidencji księgowej. W przypadku wieloletnich kontraktów pomocne może być również wykorzystanie sekcji „Dodatkowe informacje”, która pozwala wyjaśnić organom podatkowym charakter transakcji oraz wskazać całkowitą wartość kontraktu. Takie podejście ogranicza ryzyko powstania wątpliwości interpretacyjnych podczas analizy danych zawartych w TPR.