Wyrok w poszerzonym składzie z 3 sierpnia 2026 r. w sprawie doręczeń przez e-Urząd Skarbowy
Postanowieniem z dnia 16 marca 2026 r. o sygn. akt I FSK 1307/25, Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił składowi siedmiu sędziów zagadnienie prawne budzące wątpliwości dotyczące elektronicznych doręczeń w postępowaniu podatkowym. Chodziło o rozstrzygniecie: „Czy w rozumieniu art. 145 § 2 w zw. z art. 146 § 1, art. 144 § 1a i art. 144 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) dochodzi do zmiany adresu elektronicznego wskazanego w postępowaniu podatkowym przez pełnomocnika w pełnomocnictwie szczególnym, poprzez późniejsze wyrażenie - poza ww. postępowaniem - zgody przez tego pełnomocnika na doręczanie korespondencji za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy, stosownie do art. 35e ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131)?"
Poszerzony skład NSA nie zdecydował się jednak na podjęcie uchwały.
Sprawa została przekazana do poszerzonego składu NSA oraz rozstrzygnięta (bez wydawania uchwały abstrakcyjnej) wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2026 r., sygn. akt I FSK 1307/25.
Decyzja wysłana przez e-Urząd Skarbowy
Sprawa dotyczyła decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z 24 czerwca 2024 r. odnoszącej się do rozliczeń VAT spółki za okres od sierpnia do grudnia 2013 r. Decyzję umieszczono na koncie jej pełnomocnika w e-Urzędzie Skarbowym.
Pełnomocnik nie pobrał pisma mimo przesłanych powiadomień. Organ uznał więc, że 8 lipca 2024 r. doszło do tzw. fikcji doręczenia. Wniesione kilka miesięcy później odwołanie (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu) zostało uznane za wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Spółka wskazywała, że decyzja powinna zostać doręczona na adres ePUAP podany w PPS-1. WSA nie podzielił jednak tego stanowiska. Uznał, że złożona przez pełnomocnika (następczo; tutaj zwrócono uwagę na chronologię) zgoda na doręczanie pism przez e-US stanowiła zawiadomienie o zmianie adresu do doręczeń.
Zgoda na e-US nie zmienia adresu z pełnomocnictwa
NSA nie zgodził się z taką oceną. Uznał, że wyrażenie zgody na doręczanie korespondencji za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego nie oznacza formalnej zmiany adresu elektronicznego wskazanego w pełnomocnictwie szczególnym.
Brak podstaw do fikcji doręczenia
Doręczenie przez e-Urząd Skarbowy może być skuteczne, jeżeli pismo rzeczywiście trafiło do właściwego pełnomocnika i zostało przez niego pobrane. Datą doręczenia jest wówczas dzień faktycznego odbioru dokumentu.
W komunikacie na stronie NSA czytamy: „Analiza stanu prawnego obowiązującego w roku 2024 prowadzi do wniosku, że organ nie mógł traktować zgody na doręczania korespondencji za pośrednictwem systemu e-US jako formalnej zmiany adresu e-PUAP wskazanego w pełnomocnictwie szczególnym jako adres do doręczeń. Jeżeli jednak decyzja została rzeczywiście doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi w e-US i spełnione zostały ustawowe warunki doręczenia przez ten system, doręczenie to mogło wywołać skutek prawny jako doręczenie dokonane do właściwego adresata procesowego.”
Zgodnie więc z powyższą argumentacją, samo umieszczenie pisma na koncie w e-US, przesłanie powiadomień oraz upływ czasu nie prowadzą do skutku doręczenia zastępczego. Jeżeli pełnomocnik nie pobrał pisma, pozostaje ono niedoręczone, a organ powinien skierować je na adres wskazany w pełnomocnictwie.
NSA podkreślił, że fikcja doręczenia ma charakter wyjątkowy i nie może być interpretowana rozszerzająco. Ciężar wykazania, że pismo zostało skutecznie odebrane przez pełnomocnika, spoczywa na organie podatkowym.
W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik nie pobrał decyzji z e-Urzędu Skarbowego. NSA uznał więc, że nie doszło do skutecznego doręczenia, a organ nie mógł przyjąć, że rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania.
Podsumowanie
Po zapoznaniu się z komunikatem opublikowanym na stronie NSA wydaje się, że wyrok prowadzi do dość paradoksalnego rezultatu. O skuteczności doręczenia przez e-Urząd Skarbowy ma bowiem decydować faktyczne pobranie pisma przez pełnomocnika, mimo że w orzecznictwie dotyczącym doręczeń zasadniczo rozróżnia się samo doręczenie od rzeczywistego zapoznania się z treścią pisma.
Wątpliwości może budzić również konsekwencja takiego stanowiska. Jeżeli doręczenie przez e-US było prawidłowe to brak odbioru powinien co do zasady prowadzić do skutków przewidzianych dla nieodebranej korespondencji (fikcja doręczenia po upływie określonego czasu). Jeżeli natomiast skierowanie pisma przez ten kanał było wadliwe, późniejsze pobranie dokumentu nie powinno automatycznie usuwać tej wady.
Na podstawie samego komunikatu można odnieść wrażenie, że NSA poszukiwał rozwiązania, które z jednej strony chroniłoby prawa procesowe strony, a z drugiej nie prowadziło do zakwestionowania skuteczności wszystkich doręczeń dokonywanych przez e-US. Nie można wykluczyć, że znaczenie miały również potencjalne konsekwencje publicznoprawne i skutki dla interesów Skarbu Państwa, jakie mogłoby wywołać bardziej kategoryczne rozstrzygnięcie.
Wyrok NSA z 3 sierpnia 2026 r., sygn. akt I FSK 1307/25
