Zaawansowany etap prac nad zmianami w zasadach składania wniosków o zasiłek opiekuńczy do ZUS 👨‍⚕️

13 lutego 2026 r. w Sejmie odbyło się III czytanie nowelizacji ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (UDER74). Wyniki głosowania:  

• 436 posłów za ✅,  
• 0 przeciw ❌,  
• 0 wstrzymało się ⏸️. 

Zmiany w zasadach składania wniosków o zasiłki zostały uchwalone. Teraz projekt przekazany został do Senatu, a po zakończeniu procesu legislacyjnego nowe przepisy wejdą w życie 3 miesiące od ogłoszenia aktu w Dzienniku Ustaw.  

Obecne zasady składania wniosku  

Postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku wszczyna się na wniosek złożony w formie:  

📄 pisemnej, lub  

🖥️ w formie dokumentu elektronicznego (podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub na adres do doręczeń elektronicznych). 

Do wniosku dołączyć należy wszelkie dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku.  

Komplikacje przy składaniu wniosku o zasiłek opiekuńczy  

Problem adresowany przez omawianą nowelizację polega na tym, że część dokumentów, które stanowią podstawę do przyznania zasiłku opiekuńczego może być przekazana do ZUS w formie kopii potwierdzonej za zgodność z ogarniałem, a więc również w formie elektronicznej (np. orzeczenie o niepełnosprawności czy zaświadczenie lekarskie), natomiast występują również dokumenty, które muszą przekazane być w oryginale co sprawia, że złożyć można je wyłącznie w formie pisemnej.  

Przeczytać możemy w uzasadnieniu do projektu ustawy: „Aktualny sposób przekazywania wniosków o zasiłek opiekuńczy odbierany jest przez płatników składek jako uciążliwy, ponieważ dokumenty, które zwykle przekazywane są przez płatników jako komplet stanowiący podstawę do ustalenia prawa do zasiłku opiekuńczego muszą być przekazywane oddzielnie. Zaświadczenie płatnika składek (Z-3) może być przekazane w formie elektronicznej przez PUE ZUS, natomiast wniosek o zasiłek opiekuńczy (Z-15A albo Z-15B) pracownika złożony za pośrednictwem pracodawcy musi być złożony w oryginale (w formie papierowej) do ZUS, czyli bezpośrednio w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS albo wysłany w formie przesyłki listownej.” 

Co więcej, zauważyć należy, że gdy płatnicy składek zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych (tzw. duży płatnik) ubezpieczeni nie mogą przekazywać do nich wniosków o zasiłek opiekuńczy w formie elektronicznej za pośrednictwem wewnętrznych systemów funkcjonujących u tych płatników (np. za pomocą poczty elektronicznej), tylko papierowo z własnoręcznym podpisem. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości złożenia wniosku o zasiłek opiekuńczy w formie skanu, ponieważ dokument ten nie jest dokumentem oryginalnym. Jest to podejście przestarzałe, mnożące jedynie zbędą papierologię.  

Co konkretnie się zmieni? 🔎 

Modyfikacji ulegnie brzmienie art. 61b ustawy zasiłkowej.  

Najważniejsze zmiany: 

• W ust. 1 rozróżniony zostanie sposób składania wniosków w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku w zależności od tego czy płatnikiem zasiłku jest płatnik składek, czy też ZUS. 
  • Płatnik składek jako płatnik zasiłku: postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku będzie wszczynane na wniosek złożony w postaci papierowej lub elektronicznej. 
  • ZUS jako płatnik zasiłku: postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku będzie wszczynane na wniosek złożony w postaci papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez ZUS, na elektroniczną skrzynkę podawczą ZUS lub na adres do doręczeń elektronicznych. Zmiana w tym zakresie polega jedynie na aktualizacji stosowanej obecnie nomenklatury, tj. zamianie określenia „forma pisemna” na „postać papierowa”. Oznacza to, że w tym przypadku wniosek o przyznanie zasiłku – tak jak obecnie – można złożyć do ZUS papierowo lub w formie dokumentu elektronicznego. 
• W dodanym ust. 2a wskazane zostały dokumenty, na podstawie których wszczynane jest postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny. 
  • Płatnik składek jako płatnik zasiłku: w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku opiekuńczego wszczyna się na podstawie zaświadczenia lekarskiego e-ZLA, wydruku e-ZLA albo zaświadczenia lekarskiego w trybie alternatywnym, oraz wniosku o zasiłek złożonego w postaci papierowej lub elektronicznej.  
  • ZUS jako płatnik zasiłku: postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku opiekuńczego wszczyna się na podstawie wydruku e-ZLA albo zaświadczenia lekarskiego w trybie alternatywnym, przekazanych przez ubezpieczonego albo płatnika składek upoważnionego przez ubezpieczonego oraz wniosku o zasiłek złożonego w postaci papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego. 
• W ust. 4 forma składania załączników do wniosków doprecyzowana zostaje poprzez wskazanie, że do wniosku o zasiłek dołącza się dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku lub ich kopie potwierdzone za zgodność z oryginałem, lub elektroniczne kopie tych dokumentów. Nowelizacja tego przepisu pozwoli ujednolicić formę składania załączników do wniosków. 
  • W dodanym ust. 5a wskazane zostało, że wnioski oraz dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku – przekazywane przez płatnika składek do ZUS w formie dokumentu elektronicznego (czyli np. za pomocą PUE ZUS) uznaje się za tak samo ważne i skutecznie prawnie, jakby były złożone papierowo i podpisane własnoręcznie przez ubezpieczonego. Przepis ten będzie miał zastosowanie do przypadków, gdy ubezpieczony składa wniosek o zasiłek do płatnika składek, który nie jest płatnikiem zasiłku, w związku z czym przekazuje go w formie dokumentu elektronicznego do ZUS. Płatnik składek nie będzie już zmuszony do dodatkowego dostarczania do ZUS papierowego oryginału z odręcznym podpisem ubezpieczonego.  
  • W dodanym ust 5b przewidziano, że w razie wątpliwości co do zgodności kopii wniosku o zasiłek lub dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłku z oryginałem, płatnik zasiłków (czyli płatnik składek albo ZUS) będzie uprawniony do żądania przedłożenia oryginału złożonych dokumentów. 

Powyższe przepisy będą miały zastosowanie również do postępowań w sprawie przyznania i wypłaty świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.  

Podsumowanie  

Projektowane rozwiązania zmierzają w kierunku uproszczenia zasad składania wniosków o zasiłki z ubezpieczenia chorobowego. Kształt nowych regulacji rysuje się korzystnie dla płatników składek, biur rachunkowych składających do ZUS dokumenty oraz ubezpieczonych. Dzięki poszerzającemu się katalogowi dokumentów, które składać można drogą elektroniczną w końcu zniesione zostaną przestarzałe wymogi nieprzystające do obecnych realiów👍