Zakaz publikacji wizerunku dzieci w żłobkach - co projekt ustawy oznacza dla przedsiębiorców prowadzących żłobki i kluby dziecięce

Do Sejmu trafił rządowy projekt nowelizacji ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, który wprowadza zakaz publicznego udostępniania wizerunku dzieci przez żłobki, kluby dziecięce i punkty opieki dziennej. Dla właścicieli tych placówek kluczowy jest jeden szczegół: zakaz ma obowiązywać nawet wtedy, gdy rodzic wyrazi zgodę na publikację zdjęć. Projekt oznaczono jako druk sejmowy nr 2698.

Na czym polega zakaz?

Projekt dodaje do ustawy przepis, zgodnie z którym podmiot prowadzący żłobek, klub dziecięcy lub punkt opieki dziennej nie może udostępniać publicznie wizerunku dziecka objętego opieką, niezależnie od zgody rodzica. Ustawodawca wychodzi z założenia, że dziecko do lat 3 nie jest w stanie świadomie zgodzić się na rozpowszechnianie swojego wizerunku ani ocenić skutków publikacji w internecie, a raz opublikowane zdjęcia mogą pozostać w sieci przez lata, poza kontrolą rodziców i placówki. Wprost wskazano też cel, tj. ograniczenie tzw. sharentingu i wykorzystywania wizerunku dzieci do celów promocyjnych placówek.

Zakaz dotyczy wyłącznie publicznego rozpowszechniania, zwłaszcza w mediach społecznościowych, na stronach internetowych i w materiałach reklamowych. Przewidziano jednak dwa wyjątki:

• dziecko jako szczegół całości – gdy jego wizerunek stanowi jedynie element większej sceny, takiej jak zgromadzenie, krajobraz czy impreza publiczna;
• zamknięty obieg dla rodziców – udostępnienie zdjęć wyłącznie rodzicom dzieci objętych opieką w danej placówce nie jest traktowane jako udostępnienie publiczne.

Innymi słowy, dokumentowanie życia grupy na potrzeby wewnętrzne i przekazywanie materiałów bezpośrednio rodzicom w bezpieczny, indywidualny sposób nadal będzie dozwolone. Zakazane będzie natomiast publikowanie twarzy dzieci na ogólnodostępnych profilach i w reklamie. 

Kogo obejmie zakaz?

Regulacja dotyczy placówek działających na podstawie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, czyli żłobków, klubów dziecięcych i punktów opieki dziennej, a przejściowo także dziennych opiekunów. Punkt opieki dziennej to nowa forma opieki, która ma zastąpić dotychczasowego dziennego opiekuna.

Przedszkoli zakaz nie obejmuje. Przedszkola, oddziały przedszkolne i inne formy wychowania przedszkolnego działają na podstawie Prawa oświatowego, a nie ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3, której dotyczy projektowany zakaz.

Co grozi za naruszenie zakazu?

Projekt nie wprowadza odrębnej grzywny za samą publikację zdjęcia. Egzekwowanie zakazu wpisano natomiast w istniejący system nadzoru gminnego, i to z realnie dotkliwym finałem. Naruszenie zakazu jest podstawą do czynności nadzorczych poza planem prowadzonych przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Po stwierdzeniu naruszenia organ nadzoru zobowiązuje placówkę do usunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Jeżeli placówka nie usunie nieprawidłowości w terminie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wykreśla żłobek, klub dziecięcy lub punkt opieki dziennej z rejestru, co w praktyce oznacza utratę prawa do prowadzenia działalności.

Do tego dochodzi ryzyko, które istnieje niezależnie od projektu. Publikacja wizerunku dziecka bez właściwej podstawy może rodzić odpowiedzialność cywilną z tytułu naruszenia dóbr osobistych oraz odpowiedzialność za naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych (RODO).

Co jeszcze zmienia projekt?

Zakaz publikacji zdjęć to tylko jeden z elementów obszernej nowelizacji. Projekt zmienia ustawę o opiece nad dziećmi do lat 3 oraz kilkanaście innych ustaw. Dla przedsiębiorców najważniejsze pozostałe zmiany to:

• działalność regulowana i rejestr – prowadzenie żłobka, klubu dziecięcego lub punktu opieki dziennej staje się działalnością regulowaną w rozumieniu Prawa przedsiębiorców i wymaga wpisu do rejestru;
• standardy opieki – ustawowe zakotwiczenie standardów niezbędnych i fakultatywnych, doprecyzowanych w rozporządzeniu, których spełnianie jest warunkiem wpisu i dalszego prowadzenia placówki;
• żywienie i woda – obowiązek nieograniczonego dostępu do wody pitnej oraz wyżywienia zgodnego z normami żywienia, a także zapewnienia warunków do przechowywania i podawania odciągniętego mleka kobiecego i karmienia piersią;
• kadra i opieka pielęgniarska – podniesienie do 32 progu liczby dzieci, od którego w żłobku wymagana jest pielęgniarka lub położna, oraz zmiany w wymaganiach wobec dyrektorów i opiekunów;
• ochrona opiekuna i czas na rozwój – objęcie opiekuna ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych oraz prawo do płatnego czasu wolnego na podnoszenie kwalifikacji w wymiarze 16 godzin (dwóch dni) rocznie;
• weryfikacja niekaralności – doprecyzowanie zasad sprawdzania osób pracujących z dziećmi, w tym w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym i na podstawie Krajowego Rejestru Karnego;
• zmiany w innych ustawach – m.in. w ustawach podatkowych (PIT/CIT) oraz „mundurowych”, dostosowujące uprawnienia i ulgi do nowego katalogu form opieki. 

Zatem wskazane jest już teraz przeprowadzenie weryfikacji dotychczasowych procedur stosowanych w placówce i przygotować się na wdrożenie nowych obowiązków, tak aby spełniać wymagania stawiane w projekcie ustawy.