Zdalne przesłuchanie strony lub świadka w postępowaniu podatkowym? Nowe rozwiązanie w Ordynacji podatkowej
W dniu 29 maja 2026 r. ustawa zmieniająca m.in. Ordynację podatkową, procedowana jako druk sejmowy nr 2287, została przekazana Prezydentowi do podpisu1. W nowelizacji znalazło się rozwiązanie, które może mieć istotne znaczenie praktyczne dla przebiegu postępowań podatkowych. Chodzi o możliwość przesłuchania strony lub świadka przez organ podatkowy w trybie zdalnym.
Przesłuchania w postępowaniach podatkowych są jednym z istotniejszych elementów praktyki dowodowej. To właśnie podczas takich czynności organy podatkowe często pozyskują informacje mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego każda zmiana dotycząca sposobu przeprowadzania przesłuchań zasługuje na uwagę, zwłaszcza jeżeli dotyczy możliwości ich przeprowadzenia w formule zdalnej. Warto przy tym przypomnieć, że jakiś czas temu dyskutowany był problem braku możliwości udziału pełnomocnika świadka w przesłuchaniu prowadzonym w postępowaniu podatkowym, przy czym Ministerstwo Finansów dostrzegło argumenty przemawiające za rozważeniem odpowiednich zmian legislacyjnych w tym zakresie2. Na ten moment nie przedstawiono jednak żadnych konkretnych propozycji legislacyjnych.
Zgodnie z omawianą nowelizacją, po art. 199a Ordynacji podatkowej dodaje się art. 199b w brzmieniu:
„Art. 199b. § 1. Przesłuchanie strony lub świadka przez organ podatkowy może nastąpić przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, jeżeli organ podatkowy posiada odpowiednie środki techniczne.
§ 2. Przesłuchanie strony lub świadka, w tym również przesłuchanie, o którym mowa w § 1, może zostać utrwalone za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk albo dźwięk, jeżeli organ podatkowy posiada odpowiednie środki techniczne.
§ 3. Do czynności, o której mowa w § 1 i 2, przepisy art. 76 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz przepisy wydane na podstawie art. 76 ust. 6 tej ustawy stosuje się odpowiednio.”
Nowe rozwiązanie oznacza, że organ podatkowy będzie mógł przeprowadzić przesłuchanie strony lub świadka na odległość, jeżeli będzie dysponował odpowiednimi środkami technicznymi. Ustawodawca przewidział również możliwość utrwalenia przesłuchania za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk albo sam dźwięk. W praktyce może to mieć istotne znaczenie dowodowe, zwłaszcza w sprawach, w których treść zeznań strony lub świadka ma fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej.
Co do zasady, jest to interesująca zmiana i raczej dobry kierunek. Możliwość zdalnego przesłuchania może usprawnić prowadzenie postępowań podatkowych, ograniczyć koszty stawiennictwa oraz ułatwić przeprowadzenie takie dowodu w różnych sytuacjach. Jednocześnie praktyczne znaczenie tej regulacji będzie zależało od tego, jak organy podatkowe będą z niej korzystać. Kluczowe będzie zapewnienie, aby zdalna forma przesłuchania nie prowadziła do ograniczenia gwarancji procesowych uczestników postępowania.
Nowelizacja niewątpliwie otwiera organom podatkowym nowe możliwości organizacyjne. Dopiero praktyka pokaże jednak, czy zdalne przesłuchania staną się realnym ułatwieniem dla stron i świadków, czy też będą wykorzystywane przede wszystkim jako narzędzie usprawniające pracę samych organów podatkowych. Obecnie ustawa nowelizująca czekają na podpis Prezydenta.
