Zmiany w raportowaniu schematów podatkowych – uproszczenie systemu coraz bliżej
Posłuchaj artykułu:
Spis treści
- Wstęp
- Aktualny etap procesu legislacyjnego
- Ograniczenie zakresu – rezygnacja z raportowania schematów krajowych
- Likwidacja innych szczególnych cech rozpoznawczych
- Doprecyzowanie definicji i większa zgodność z prawem unijnym
- Nowe zasady nadawania numeru schematu podatkowego
- Uproszczenia w raportowaniu
- Zniesienie obowiązku posiadania wewnętrznej procedury
- Podsumowanie
1. Wstęp
Przepisy dotyczące raportowania schematów podatkowych, od momentu ich wprowadzenia należą do najbardziej złożonych i problematycznych regulacji w polskim prawie podatkowym. Szeroki zakres obowiązków, nieprecyzyjne definicje oraz wysokie sankcje za naruszenia sprawiły, że schematy podatkowe w praktyce często prowadził do nadmiernego, ostrożnościowego raportowania. W odpowiedzi na te problemy przygotowano projekt nowelizacji przepisów, który ma istotnie zmienić funkcjonowanie systemu schematów podatkowych w Polsce.
2. Aktualny etap procesu legislacyjnego
Zmiany w zakresie schematów podatkowych zostały ujęte w projekcie ustawy o zmianie Ordynacji podatkowej oraz niektórych innych ustaw (projekt UD196). Projekt ten został przyjęty przez Radę Ministrów, co oznacza zakończenie etapu prac rządowych oraz konsultacji publicznych.
Obecnie projekt znajduje się na etapie procedowania parlamentarnego i ma zostać skierowany do dalszych prac w Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Na tym etapie możliwe są jeszcze modyfikacje przepisów, jednak kierunek zmian został już jasno zarysowany. Zgodnie z założeniami projektodawcy, zasadnicza część nowych regulacji ma wejść w życie 1 lipca 2026 r., przy czym dla wybranych rozwiązań przewidziano odmienne terminy.
3. Ograniczenie zakresu – rezygnacja z raportowania schematów krajowych
Jedną z kluczowych zmian przewidzianych w projekcie jest likwidacja obowiązku raportowania schematów podatkowych o charakterze wyłącznie krajowym. Oznacza to, że raportowaniu będą podlegać zasadniczo tylko schematy transgraniczne, które potencjalnie mogą prowadzić do erozji podstawy opodatkowania lub przenoszenia dochodów pomiędzy jurysdykcjami podatkowymi.
Dotychczasowe doświadczenia pokazały, że raportowanie schematów krajowych generowało ogromną liczbę zgłoszeń, które w ograniczonym stopniu były wykorzystywane analitycznie przez Krajową Administrację Skarbową, a jednocześnie znacząco zwiększały obciążenia administracyjne po stronie przedsiębiorców.
4. Likwidacja innych szczególnych cech rozpoznawczych
Projekt nowelizacji przewiduje również uchylenie tzw. innych szczególnych cech rozpoznawczych, które funkcjonowały wyłącznie w polskich przepisach o schematach i nie wynikały wprost z regulacji unijnych. To właśnie te dodatkowe, krajowe cechy w praktyce znacząco rozszerzały zakres raportowania, obejmując także standardowe, rynkowe działania gospodarcze.
Nieprecyzyjne sformułowanie tych cech powodowało, że podatnicy i promotorzy często decydowali się na zgłoszenie schematu „na wszelki wypadek”, aby ograniczyć ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej. Planowana zmiana polega na usunięciu tych rozszerzających kryteriów i ograniczeniu katalogu cech rozpoznawczych do tych, które wynikają z Dyrektywy.
W efekcie przepisy mają koncentrować się na uzgodnieniach rzeczywiście istotnych z perspektywy ryzyk podatkowych o charakterze transgranicznym, a nie na rutynowych czynnościach biznesowych.
5. Doprecyzowanie definicji i większa zgodność z prawem unijnym
Projekt zakłada także doprecyzowanie kluczowych pojęć stosowanych w przepisach o schematach, w tym definicji promotora, korzystającego i wspomagającego oraz przesłanek uznania uzgodnienia za schemat podatkowy. Celem tych zmian jest zwiększenie pewności prawa oraz ograniczenie rozbieżności interpretacyjnych, które dotychczas były jedną z głównych bolączek systemu.
6. Nowe zasady nadawania numeru schematu podatkowego
Istotnym elementem projektowanych zmian jest wprowadzenie formalnej procedury weryfikacji zgłoszeń schematów podatkowych przed nadaniem numeru schematu podatkowego. Organ podatkowy będzie mógł odmówić nadania numeru, jeżeli zgłoszone uzgodnienie nie spełnia przesłanek schematu podatkowego.
Rozwiązanie to ma charakter gwarancyjny — pozwala ograniczyć przypadki nadraportowania oraz zapewnia podatnikom i promotorom większą pewność co do prawidłowości dokonanej kwalifikacji.
7. Uproszczenia w raportowaniu
Zmiany obejmują również modyfikację obowiązków związanych z informacją MDR-3, czyli raportem o zastosowaniu schematu podatkowego. Projekt potwierdza, że:
- formularz będzie składany raz w roku,
- możliwe będzie wskazywanie szacunkowej wartości korzyści podatkowej,
- ograniczony zostanie zakres danych wymaganych w formularzu.
Celem tych zmian jest zmniejszenie formalizmu oraz lepsze dostosowanie raportowania do rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych.
8. Zniesienie obowiązku posiadania wewnętrznej procedury
Projekt przewiduje także likwidację obowiązku posiadania wewnętrznej procedury w zakresie raportowania schematów podatkowych, której brak był dotychczas zagrożony sankcjami finansowymi. Oznacza to odejście od formalnego podejścia polegającego na sankcjonowaniu samego braku dokumentu, niezależnie od faktycznego wywiązywania się z obowiązków raportowych.
9. Podsumowanie
Planowana nowelizacja, stanowi próbę gruntownego uporządkowania i uproszczenia systemu raportowania schematów podatkowych w Polsce. Rezygnacja z raportowania schematów krajowych, likwidacja innych szczególnych cech rozpoznawczych, uproszczenia sprawozdawcze oraz zmiany proceduralne wskazują na wyraźną zmianę podejścia ustawodawcy.
Choć projekt znajduje się już na zaawansowanym etapie prac legislacyjnych, ostateczny kształt regulacji będzie znany dopiero po zakończeniu procesu parlamentarnego.
