Znamy pierwsze założenia podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych

19 maja 2026 r. Ministerstwo Finansów opublikowało założenia projektu ustawy, która wprowadzi tymczasowy podatek z tytułu wytwarzania niektórych paliw ciekłych i ich obrotu osiągniętych w 2026 r. (UD411). Zgodnie z informacją o przyczynach i potrzebie planowanych rozwiązań – wynikają one z wyjątkowych uwarunkowań geopolitycznych i gospodarczych wywołanych wybuchem konfliktu zbrojnego na Bliskim Wschodzie. 

Skutki zakłóceń w globalnym łańcuchu dostaw ropy naftowej 

Eskalacja działań militarnych wymierzonych przez USA i Izrael w Iran, poskutkowała skokowym wzrostem cen ropy naftowej na rynkach światowych, co dotkliwie odczuli zarówno konsumenci indywidualni, jak i przedsiębiorcy. Podwyżka cen paliw przełożyła się przede wszystkim na wzrost kosztów transportu uderzając w niemal każdą branżę – od handlu, przez produkcję, aż po usługi.  

Interwencja osłonowa 

Aby możliwie złagodzić skutki kryzysu państwo podjęło działania osłonowe mające na celu ochronę konsumentów i przedsiębiorców przed najdotkliwszymi skutkami podwyżek. Wśród zastosowanych mechanizmów fiskalnych znalazło się m.in.: 

• obniżenie stawki podatku VAT na benzynę i olej napędowy do poziomu 8% oraz redukcja akcyzy na paliwa silnikowe do ustawowego minimum,  

• wprowadzenie maksymalnych poziomów ceny detaliczne paliw w ramach dostępnych instrumentów interwencji rynkowej. 

Nadzwyczajne zyski firm paliwowych  

Powyższe działania z jednej strony wiążą się ze znaczącym obciążeniem dla budżetu państwa, a równolegle stały się źródłem wyjątkowych, nieproporcjonalnie wysokich korzyści finansowych dla przedsiębiorstw z sektora paliwowego. Nadzwyczajne zyski osiągnięte zostały wskutek zewnętrznego wstrząsu podażowego, co jak wskazują autorzy projektu, powoduje pewną strukturalną niesprawiedliwość.  

„Ciężar działań osłonowych stabilizujących gospodarkę i stanowiących realne wsparcie dla obywateli obciąża budżet państwa, a więc w rzeczywistości ogół podatników. W tym samym czasie znaczna część przedsiębiorstw, których działalność koncentruje się wokół ropy naftowej, czerpie bezpośrednie korzyści wynikające z nadzwyczajnie wysokich marż.” 

Nowa tymczasowa danina publiczna  

Choć szczegóły nowego podatku od nadzwyczajnych zysków (tzw. windfall tax) nie zostały jeszcze opublikowane wiadomo już, że jego celem będzie redystrybucja części ponadnormatywnych zysków przedsiębiorstw sektora naftowego. Podatnikami będą przedsiębiorcy prowadzący, w okresie od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. na terytorium Polski, samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu, działalność w zakresie wytwarzania paliw ciekłych lub ich importu czy wewnątrzwspólnotowego nabycia. W myśl proponowanych rozwiązań, opodatkowaniu podlegać ma wyłącznie ta część przychodów, która wykracza ponad poziom odpowiadający standardowym, historycznym warunkom rynkowym.  

Podstawę opodatkowania stanowić będzie nadwyżka osiągniętych przez podatnika przychodów ze sprzedaży paliw ciekłych ponad kwotę przychodów z tego tytułu, jaka zostałaby osiągnięta przez tego podatnika przy zastosowaniu jego średniej marży sprzedaży paliw ciekłych z roku 2025 powiększonej o 20%.  

Według założeń projektu stawka podatku ustalona zostanie na poziomie 75%. System poboru daniny oparty będzie na mechanizmie samoobliczenia, obejmującym miesięczne zaliczki oraz roczne rozliczenie za sprawą dedykowanej temu deklaracji podatkowej. 

Rekompensata dla budżetu państwa  

Zgodnie z planami Ministerstwa Finansów podatek od nadmiarowych zysków ma zniwelować ubytek dochodów budżetowych wynikający z wdrożenia pakietu "Ceny Paliwa Niżej". Przewidywane wpływy powinny przekroczyć 4 mld zł.  

Planowany termin przyjęcia przez Radę Ministrów: drugi kwartał 2026 r.