Fundacja rodzinna - kto może być fundatorem? Ilu może ich być? I jakie to ma znaczenie praktyczne?
Fundacja rodzinna jest osobą prawną, która powstaje w wyniku złożenia przez fundatora oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej. Złożenie takiego oświadczenia jest zatem warunkiem koniecznym jej powstania.
Fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Zatem musi być to co do zasady osoba pełnoletnia. Fundatorem może być również obywatel innego kraju – przepisy nie wprowadzają ograniczeń w tym zakresie. Oznacza, to jednocześnie, że fundatorami fundacji rodzinnej nie mogą być osoby prawne takiej jak np. spółki, fundusze inwestycyjne czy inne fundacje rodzinne.
Fundację rodzinną składa się poprzez złożenie oświadczenia o jej ustanowieniu w akcie założycielskim albo w testamencie. Warunkiem koniecznym jest, aby każdy z tych dokumentów został sporządzony w formie aktu notarialnego.
Od tego w jaki sposób zostaje ustanowiona fundacja rodzinna uzależniona jest liczba fundatorów, których może posiadać taka fundacja. Zasada jest następująca:
- w przypadku, gdy fundacja zostanie ustanowiona w akcie założycielskim – przepisy pozwalają na ustanowienie fundacji przez więcej niż jednego fundatora, jednocześnie ustawodawca nie przewidział żadnych limitów w tym zakresie,
- w przypadku ustanowienia fundacji w testamencie – fundator może być tylko jeden.
Nasuwa się w takim razie pytanie – jakie to ma znaczenie praktyczne? Czy lepiej mieć jednego fundatora, dwóch, a może dwudziestu?
Pierwszą kwestią, którą należy rozważyć zastanawiając się ilu fundatorów powinna mieć moja fundacja rodzinna są kwestie „administracyjne”. Fundatorzy mają bowiem dużo uprawnień oraz obowiązków, których wspólne wykonywanie może być utrudnione, jeśli ich liczba będzie znaczna (a jednocześnie nie ureguluje się zasad ich wykonywania w statucie).
Drugą sprawą, którą warto wziąć pod uwagę jest fakt, że w określonych przypadkach, fundacja rodzinna odpowiada za zobowiązania fundatora. Oczywiście, odpowiedzialność fundacji w tym zakresie jest ograniczona, jednak im większa liczba fundatorów, tym większe ryzyko, że wystąpią sytuacje, w których taką odpowiedzialność będzie musiała ponieść.
Trzecie zagadnienie ma wymiar materialny. Fundacja rodzinna jest zobowiązana do prowadzenia spisu mienia, w którym znajdują się m.in. informacje o proporcji mienia wniesionego przez każdego z fundatorów oraz przez samą fundację rodzinną. To jaka proporcja majątku przypada na każdego z fundatorów może mieć decydujący wpływ na to, czy wypłata świadczenia na rzecz beneficjenta będzie opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem im większa liczba fundatorów, tym większe ryzyko, że świadczenia wypłacane niektórym beneficjentom będą (przynajmniej w części) podlegały dodatkowym obciążeniom podatkowym.
W przypadku podejmowania decyzji, o tym ilu fundatorów ma mieć fundacja rodzinna słuszne moim zdaniem będzie stosowanie podejścia – „im mniej tym lepiej”. Jeśli jednak tych fundatorów miałoby być więcej, najlepszym wyjściem byłoby, gdyby były to osoby z najbliższej rodziny, co powinno ograniczyć ryzyko wystąpienia niepożądanych skutków podatkowych na etapie wypłaty świadczeń. Oczywiście, warto mieć na uwadze, że każda rodzina to inna historia i zastosowanie wspomnianych wyżej, generalnych założeń, nie zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem. Decyzję i plan założenia fundacji rodzinnej warto zatem skonsultować się ze specjalistą, również po to, aby uzyskać informację pozwalające na podjęcie świadomej decyzji co do ilości fundatorów w fundacji.
