Gdy opiekun odchodzi – jak zabezpieczyć osobę z niepełnosprawnością na wypadek naszej śmierci
Zapewnienie bezpieczeństwa osobom z niepełnosprawnością jest jednym z najbardziej wymagających obszarów planowania spadkowego. Przez całe życie są często naszym oczkiem w głowie kimś, o kogo troszczymy się codziennie, systematycznie, z pełnym zaangażowaniem.
Ale to właśnie ta troska powoduje, że musimy szczególnie poważnie myśleć o tym, co stanie się wtedy, gdy nas zabraknie. W przeciwieństwie do standardowych sytuacji dziedziczenia, tutaj nie wystarczy sporządzić testamentu. Skala odpowiedzialności i liczba czynności, które trzeba podjąć, jest znacznie większa. I to jest pierwsze zupełnie kluczowe - przesłanie: tych decyzji nie można odkładać.
Zabezpieczenie osoby z niepełnosprawnością na wypadek naszej śmierci zawsze składa się z trzech warstw, które muszą być ze sobą spójne. Po pierwsze, są to kwestie czysto życiowe i praktyczne - zapewnienie opieki, kontynuacji leczenia, codziennego wsparcia, ludzi, którzy realnie przejmą obowiązki. Po drugie, jest to warstwa finansowa: środki, które mają utrzymać stabilność, niezależnie od tego, jak bardzo zmieniają się przepisy, ceny usług czy konieczność dodatkowego leczenia. Po trzecie, to warstwa prawna - kluczowa, bo to ona decyduje, czy faktycznie uda się zrealizować wszystkie wcześniejsze założenia.
I właśnie w tej warstwie prawnej pojawia się najważniejsze pytanie: czy osoba z niepełnosprawnością powinna zostać naszym spadkobiercą? Doświadczenie i praktyka pokazują, że najczęściej - nie. Dziedziczenie wiąże się z obowiązkami, odpowiedzialnością, koniecznością składania oświadczeń, a czasem podejmowania czynności prawnych, do których taka osoba może po prostu nie być zdolna. Co więcej, w niektórych przypadkach odziedziczony majątek może wręcz zagrozić istniejącym świadczeniom, dodatkom lub formom wsparcia oferowanym przez państwo.
Dlatego znacznie bezpieczniejsze jest tworzenie konstrukcji, które pozwalają przekazać środki bez obciążania osoby z niepełnosprawnością ciężarem bycia spadkobiercą. W praktyce oznacza to trzy rozwiązania: zapis windykacyjny, uposażenie w produktach finansowych oraz - coraz częściej - fundację rodzinną. Każde z nich działa inaczej, ma inne skutki, ale łączy je jedno: umożliwiają przekazanie środków bez przerzucania formalnych obowiązków na osobę, która nie jest w stanie ich udźwignąć.
Najlepsze efekty przynosi najczęściej mieszanka tych rozwiązań. Uposażenie w polisie zapewnia szybki dostęp do środków bez formalności. Zapis windykacyjny pozwala przekazać konkretne aktywa, np. mieszkanie, bez konieczności uczestniczenia w całym postępowaniu spadkowym. Fundacja rodzinna daje możliwość wypłacania regularnych świadczeń przez lata, zgodnie z instrukcją założyciela, pilnując, aby majątek był zarządzany rozsądnie i zgodnie z potrzebami podopiecznego.
Dlatego planując zabezpieczenie osoby z niepełnosprawnością, trzeba myśleć wielowymiarowo, bardziej szczegółowo niż w jakiejkolwiek innej sytuacji rodzinnej. Trzeba uwzględnić zarówno finanse, jak i dostęp do leczenia, bieżącą opiekę, odpowiednie osoby zaangażowane w pomoc, a także stabilne rozwiązania prawne, które nie zostaną podważone w postępowaniu spadkowym.
