„Małżeńskie” fundacje rodzinne – potencjalne ryzyko podatkowe?

Właśnie co opublikowana została w Dzienniku Ustaw, wyczekiwana od dawna Ustawa o Fundacji Rodzinnej. Jak już wielokrotnie informowaliśmy, proponowane rozwiązania legislacyjne są niezwykle korzystne dla rodzimego biznesu. W szczególności zaś, gdy fundator zamierza alokować źródła swoich zysków w majątku fundacji w celu reinwestowania zarobionych środków. Niestety, w teście ustawy znajdziemy kilka nieścisłości, które mogą być uciążliwe w codziennym funkcjonowaniu fundacji. Jedną z nich jest grupa przepisów dotycząca tzw. „wielości fundatorów”. Zgodnie z art. 12 ustawy, fundacja może być ustanowiona przez więcej niż jednego fundatora, z wyjątkiem fundacji rodzinnej ustanowionej w testamencie – kiedy to fundatorem może być tylko spadkodawca. Dodatkowo, w myśl art. 29, fundator sporządza spis majątku wnoszonego do fundacji rodzinnej. Przy czym, w spisie majątku zamieszcza się rzeczy lub prawa majątkowe wniesione przez fundatora albo osoby inne niż fundator, ze wskazaniem podmiotu wnoszącego mienie oraz z określeniem rodzaju i wartości każdego z wniesionych składników mienia, w wysokości określonej według stanu i cen z chwilo ich wniesienia. Powyższa regulacja ma na celu ustalenie proporcji wartości wnoszonego majątku przez poszczególnych fundatorów. Proporcja ta z kolei służyć ma określeniu wysokości zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych otrzymywanych przez beneficjentów świadczeń. I tutaj zaczynają się schody. Ustawodawca w art. 30 ust. 1 ustawy, przedstawiając ideę ustalania proporcji wskazuje, że „dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych określa się proporcję wartości mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przez każdego z fundatorów lub przez fundację rodzinną”. Niestety, dążąc pewnie do uproszczenia regulacji, w ust. 2 pkt 1 cytowanego artykułu wskazano, że mienie wniesione do fundacji rodzinnej w drodze darowizny albo spadku przez fundatora, małżonka, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwo – uważa się za wniesionych przez fundatora. Podobnie, w art. 101 ust. 2 wskazano, że w rozwiązania fundacji rodzinnej, podział majątku dokonywany jest proporcjonalnie do wartości mienia wniesionego przez fundatora, jego małżonka, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwo, chyba że statut stanowi inaczej. Dopełnieniem powyższego rozwiązania jest dodany art. 21 ust. 49 ustawy o PIT, w myśl którego zwolnienie z podatku dochodowego stosuje się do części przychodów beneficjenta będącego fundatorem albo osobą będącą w stosunku do fundatora osobą, o której mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn – odpowiadającej proporcji określonej w art. 29. Ustawy o fundacji rodzinnej. Powstać więc w praktyce może pytanie, czy małżeństwo może być fundatorami w jednej fundacji rodzinnej, a jeśli tak – w jaki sposób wpływa ten fakt na ustalenie proporcji? O ile odpowiedź na pierwsze z tych pytań jest oczywista, o tyle odpowiedź na drugie może wskazywać pewne pole ryzyka podatkowego. Przyjmując, że małżeństwo może wspólnie ustanowić fundację rodzinną, wnosząc do niej swój majątek (bez względu na to czy objęty, czy też nie, reżimem wspólności majątkowej małżeńskiej), postawić należy pytanie, czy wypłaty dokonywane na rzecz rodzeństwa fundatorów mogą korzystać z pełnego zwolnienia z podatku dochodowego. Przykład: Jeśli jedynie mąż pełnił będzie funkcję fundatora, to świadczenia dokonane na rzecz jego rodzeństwa (siostry/brata) będzie podlegało pełnemu zwolnieniu z PIT. Jeśli jednak fundatorami będą wspólnie mąż wraz z żoną, to świadczenie na rzecz siostry żony (szwagra), może być uznane za podlegające zwolnieniu jedynie w określonej proporcji. Przyjęte brzmienie przepisów daje również inną możliwość interpretacyjną. Jeśli ustawodawca wskazuje w treści art. 30 ust. 2 pkt 1, że majątek wniesiony do fundacji przez małżonka fundatora uznaje się za wniesiony przez samego fundatora, to można również przyjąć, że majątek wniesiony przez żonę będzie uznany za wniesionego przez męża, a także – że majątek wniesiony przez męża, będzie uznany za wniesiony przez żonę. W rezultacie więc, osoby bliskie (określone w treści art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn), rozumiane powinny być łącznie – dla obu małżonków. Tym samym, proporcja wyniosłaby wówczas 100%. Niestety, w uzasadnieniu do projektu ustawy nie znajdziemy na ten temat żadnej wskazówki. Warto więc bądź wystąpić ze stosownym wnioskiem o interpretację do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, bądź też nie zakładać wspólnych fundacji rodzinnych.