Nieopublikowany wyrok TK a wznowienie postępowania podatkowego. Potrzebna uchwała NSA?
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 lipca 2025 r., sygn. SK 64/20, dotyczący tzw. ulgi meldunkowej, otworzył podatnikom drogę do żądania wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami podatkowymi.
Problem polegał jednak na tym, że wyrok ten nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Organy podatkowe twierdziły więc, że skoro nie doszło do jego promulgacji, orzeczenie nie weszło w życie i nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania podatkowego.
Inaczej ocenił tę kwestię Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 11 marca 2026 r., sygn. I SA/Lu 54/26. Sąd uchylił decyzje organów, które odmówiły podatniczce wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją określającą zobowiązanie podatkowe z tytułu odmowy zastosowania ulgi meldunkowej.
Podatniczka wystąpiła o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Wskazywała, że decyzja została wydana na podstawie przepisów uznanych następnie przez TK za niezgodne z Konstytucją. Jej zdaniem brak publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw nie może niweczyć prawa do wznowienia postępowania wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
WSA podzielił tę argumentację. Sąd podkreślił, że należy odróżnić skutek derogacyjny wyroku TK od jego skutku aplikacyjnego. Skutek derogacyjny, czyli utrata mocy obowiązującej przepisu, jest co do zasady związany z publikacją orzeczenia we właściwym dzienniku urzędowym. Nie oznacza to jednak, że przed publikacją wyrok TK pozostaje bez znaczenia dla konkretnej sprawy podatnika.
Zdaniem sądu, skoro wyrok TK został ogłoszony na rozprawie i opublikowany wraz z uzasadnieniem w zbiorze urzędowym Trybunału, to wszedł do obrotu prawnego. W konsekwencji obalił domniemanie konstytucyjności zakwestionowanych przepisów i powinien być uwzględniany przez organy oraz sądy przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw.
Sąd wskazał również, że sytuacja prawna podatnika nie może zależeć od zaniechania publikacji wyroku przez właściwy organ. Brak promulgacji nie powinien prowadzić do pozbawienia jednostki konstytucyjnego prawa do wznowienia postępowania po wyroku TK.
Na tym tle zaczęły jednak zapadać rozbieżne wyroki sądów administracyjnych.
Odmiennie orzekł bowiem WSA w Gdańsku w wyrokach z tego samego dnia, sygn. I SA/Gd 992/25 oraz I SA/Gd 993/25. Sąd uznał, że skoro przepisy dotyczące wznowienia wiążą termin na złożenie wniosku z wejściem w życie orzeczenia TK, to bez publikacji w Dzienniku Ustaw termin ten nie rozpoczął biegu. W konsekwencji wniosek o wznowienie został potraktowany jako przedwczesny.
W praktyce oznacza to, że podatnicy znajdujący się w analogicznej sytuacji prawnej mogą otrzymać zupełnie różne rozstrzygnięcia. Jedni uzyskają możliwość wznowienia postępowania, inni usłyszą, że ich wniosek jest przedwczesny z powodu braku publikacji wyroku TK.
Taka rozbieżność osłabia pewność prawa i prowadzi do nierównego traktowania podatników. Zwłaszcza że brak publikacji orzeczenia TK jest okolicznością niezależną od jednostki i nie powinien przekreślać konstytucyjnego prawa do wznowienia postępowania.
Otwarte pozostaje pytanie, czy sytuację uratuje uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego wydana w związku z rozbieżnym orzecznictwem. To właśnie NSA mógłby przesądzić, czy nieopublikowany w Dzienniku Ustaw, ale ogłoszony przez Trybunał Konstytucyjny wyrok może stanowić podstawę wznowienia postępowania podatkowego.
