Nieotrzymanie faktury oraz brak zapłaty nie zwalniają odbiorcy towaru z wykazania przychodu z nieodpłatnych świadczeń.

Z wnioskiem o wydatnie interpretacji zwróciła się spółka, która specjalizuje się w odbiorze odpadów z jednostek pływających oraz z obszarów portowych i stoczniowych. 

Spółka identyfikuje istotne ryzyko związane z faktem, że inicjatywa wystawienia faktury - w modelu, w którym odpady są przekazywane spółce przez kontrahenta leży po stronie przekazującego. W praktyce, ze względu na marginalną wartość odpadu z punktu widzenia kontrahenta, może on zaniechać wystawienia faktury sprzedaży lub uznać, że transakcja nie wymaga formalnego udokumentowania. W konsekwencji może dojść do sytuacji, w której kontrahenci nie wystawią faktury, ani nie będą oczekiwać zapłaty za przekazany towar mimo jednoznacznych postanowień umowy określających, że dochodzi do nabycia olejów odpadowych przez spółkę. 

Z punktu widzenia podatkowego, w szczególności przepisów o podatku od towarów i usług, będzie to jednak nabycie odpadów przez spółkę za wynagrodzeniem. Transakcja będzie mieć na gruncie podatku od towarów i usług charakter towarowy, bo nastąpi przejście prawa do rozporządzania olejami odpadowymi jak właściciel - z kontrahentów na spółkę. Spółka zamierza zawierać z kontrahentami pisemne umowy określające zasady współpracy. Dodatkowo, po stronie spółki prowadzona będzie pełna i rzetelna dokumentacja każdego przypadku odbioru olejów odpadowych. 

W ocenie spółki, w ramach takiego modelu współpracy istnieje ryzyko wystąpienia tzw. nierozliczonych dostaw - tj. sytuacji, w których oleje odpadowe zostaną rzeczywiście odebrane, udokumentowane pod kątem środowiskowym (BDO, SENT, dokumenty magazynowe i transportowe), a nawet przetworzone i wykorzystane w działalności operacyjnej spółki, jednak nie dojdzie do wystawienia faktury ze strony kontrahenta i płatności ze strony spółki za oleje odpadowe do czasu jej wystawienia. 

Zdaniem organu, które swoje stanowisko przedstawił w interpretacji dnia 1 października 2025 roku, nr 0111-KDIB1-2.4010.391.2025.1.BD: 

• po pierwsze - nie sposób uznać, że wartość oleju odpadowego będzie mogła stanowić koszt uzyskania przychodów spółki, bowiem w tym przypadku nie dojdzie do rzeczywistego poniesienia kosztu. W konsekwencji przepis art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wyklucza możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów podatnika wydatku, który nie został rzeczywiście i definitywnie poniesiony z majątku podatnika, 

• po drugie - skoro nie powstało zobowiązanie z tytułu kosztów nabycia oleju to zasadne jest twierdzenie, że nabycie to miało charakter nieodpłatny. W konsekwencji, spółka będzie miała obowiązek rozpoznania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. 

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przedstawionym w wyroku z dnia 28 stycznia 2026 r., sygnatura I SA/Gd 888/25, skarga spółki na wydaną interpretację nie zasługiwała na uwzględnienie.  

Sąd przytoczył ogólne przesłanki zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów wynikające z art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Podkreślił, że w przypadku braku wystawienia przez kontrahenta faktury oraz braku zapłaty przez spółkę, wartość oleju odpadowego nie będzie stanowiła kosztów uzyskania przychodów spółki. Nie dojdzie bowiem do faktycznego obciążenia majątku spółki na rzecz kontrahenta, wydatek ten nie zostanie pokryty z zasobów majątkowych spółki. Brak zapłaty stanowić będzie o braku ziszczenia się przesłanki poniesienia kosztu. 

Na tle określenia co stanowi "nieodpłatne świadczenie" sąd przytoczył liczne sygnatury orzeczeń w tym zakresie, podkreślając, że aby uznać dane świadczenie za świadczenie nieodpłatne, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych musi wystąpić jednostronne przysporzenie po stronie podmiotu uzyskującego świadczenie, przysporzenie musi mieć charakter majątkowy i jednocześnie nie może ono być powiązane z istnieniem żadnego zobowiązania o charakterze wzajemnym. 

Spółka nie dokona płatności z uwagi na fakt niewystawienia przez kontrahentów faktury będącej podstawą do zapłaty. W konsekwencji zdaniem sądu, skoro jak twierdzi sama spółka, nie doszło do powstania zobowiązania, to zasadne jest stanowisko organu, że nabycie oleju odpadowego będzie miało charakter nieodpłatny. Tym samym, spółka będzie miała obowiązek rozpoznania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń.