Ogłoszenie upadłości, a podatek od nieruchomości

Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Jednocześnie, w wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej: Trybunał) z 24 lutego 2021 r. (sygn. SK 39/19) wskazano, że przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając na uwadze powyższy wyrok Trybunału, Syndyk działający na rzecz Spółki będącej w upadłości złożył korekty deklaracji na podatek od nieruchomości wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Zdaniem Syndyka, Spółka powinna opodatkować posiadane grunty i budynki według stawki właściwej dla gruntów i budynków pozostałych, natomiast budowle będące własnością Spółki nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, bowiem w momencie ogłoszenia upadłości Spółka utraciła możliwość prowadzenia działalności gospodarczej we własnym imieniu. Tym samym, w ocenie Syndyka związek nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej został przerwany poprzez fakt ogłoszenia upadłości Spółki.

Z przedstawionym stanowiskiem nie zgodziły się zarówno organy podatkowe, jak i sąd pierwszej instancji. Organy podatkowe wskazywały, że ogłoszenie upadłości samo przez się nie wyłącza podmiotu z obrotu gospodarczego, bowiem postawienie Spółki w stan upadłości nie powoduje utraty przymiotu statusu przedsiębiorcy, aż do czasu utraty bytu prawnego upadłej spółki (rozwiązanie, likwidacja) i wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zauważył ponadto, że Spółka była właścicielem obiektów, które miały wyłącznie gospodarcze przeznaczenie i mogły być wykorzystywane jedynie w tym celu (budynki przemysłowe i magazynowe, zbiorniki, silosy), co świadczy o związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd zauważył także, że składniki majątkowe znajdowały się w prowadzonej ewidencji środków trwałych, a nieruchomości Spółki mogły potencjalnie zostać wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej, dlatego też Spółka powinna opodatkować posiadane nieruchomości według najwyższych stawek, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając złożoną skargę kasacyjną wskazał w wyroku z dnia 5 czerwca 2025 r. o sygn. III FSK 1111/24, że moment ogłoszenia upadłości Spółki nie był zdarzeniem neutralnym na gruncie podatku od nieruchomości. Co prawda Spółka będąca w stanie upadłości jest nadal przedsiębiorcą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a posiadane przez nią grunty, budynki i budowle wchodzą w skład przedsiębiorstwa, to jednak nie oznacza to automatycznie tego, że te składniki majątkowe nadal są związane z działalnością gospodarczą. Mając na uwadze przywołany wyżej wyrok Trybunału należy rozważyć, jaki był faktyczny sposób wykorzystania gruntów, budynków i budowli - nie w przeszłości, lecz po ogłoszeniu upadłości Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył także, że Syndyk nie uzyskał zgody sędziego-komisarza na prowadzenie przedsiębiorstwa, co w istotny sposób wpływa na ocenę w zakresie faktycznego sposobu wykorzystania gruntów, budynków i budowli Spółki.

W swoim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił dodatkowo, że mimo posiadania przez Spółkę statusu przedsiębiorcy, na skutek ogłoszenia upadłości znajduje się ona w sytuacji nadzwyczajnej. Jej majątek nie służy już realizacji celu, dla jakiego Spółka została powołana, lecz staje się zarządzaną przez syndyka „masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego”, przez co ocena, czy dany składnik masy upadłości jest związany z działalnością gospodarczą, musi być dokonywana na podstawie istniejącego stanu rzeczy, nie zaś na podstawie realiów sprzed ogłoszenia upadłości. Nie można obciążać Spółki znajdującej się w upadłości podatkiem od nieruchomości w wyższej stawce, jedynie z uwagi na teoretyczną możliwość gospodarczego wykorzystania nieruchomości.