Prezydenckie weto do zmian w przedawnieniu podatków. Co oznacza dla podatników?
Ostatnim razem pisaliśmy o przekazaniu Prezydentowi do podpisu ustawy z dnia 15 maja 2026 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz ustawy Kodeks karny skarbowy, procedowanej jako druk sejmowy nr 2288.
Ustawa ta zawierała długo oczekiwaną zmianę, tj. uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten pozwala obecnie na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Więcej o tej zmianie pisaliśmy tutaj:
Nowelizacja nie była jednak wyłącznie korzystna dla podatników. W pakiecie znalazło się również rozwiązanie budzące poważne zastrzeżenia, tj. uchylenie art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. Zgodnie z jego obecnym brzmieniem: „Karalność przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje także wówczas, gdy nastąpiło przedawnienie tej należności”.
W praktyce oznacza to, że obecnie sąd nie może ukarać za przestępstwo skarbowe, jeżeli samo zobowiązanie podatkowe uległo już przedawnieniu. Planowane uchylenie tego przepisu mogłoby więc prowadzić do sytuacji, w której podatek byłby już przedawniony, ale odpowiedzialność karna skarbowa nadal pozostawałaby aktualna.
Prezydenckie weto powoduje, że ta zmiana nie wejdzie w życie.
Dla podatników oznacza to zachowanie dotychczasowej zasady: przedawnienie należności publicznoprawnej nadal będzie wpływało na możliwość karania za przestępstwa skarbowe związane z jej uszczupleniem lub narażeniem na uszczuplenie.
Jednocześnie w Ordynacji podatkowej pozostanie art. 70 § 6 pkt 1. Organy podatkowe nadal będą więc mogły powoływać się na wszczęcie postępowania karnego skarbowego jako przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nie oznacza to jednak pełnej swobody po stronie fiskusa.
Od uchwały NSA z 24 maja 2021 r., sygn. I FPS 1/21, sądy administracyjne mogą badać, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego. Jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że postępowanie wszczęto głównie po to, aby nie dopuścić do przedawnienia podatku, podatnik może kwestionować skuteczność takiego zawieszenia.
Weto oznacza również, że nie wejdą w życie inne rozwiązania przewidziane w ustawie. Fiskus nie otrzyma dodatkowego roku na weryfikację rozliczeń w przypadku określonych korekt deklaracji złożonych na mniej niż rok przed upływem terminu przedawnienia. Nie pojawi się także nowa przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia związana ze stosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.
Bez zmian pozostanie również kwestia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym. Nadal obowiązywać będzie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązania zabezpieczone w ten sposób nie ulegają przedawnieniu, choć po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.
Warto jednocześnie odróżnić zawetowaną ustawę procedowaną jako druk sejmowy nr 2288 od drugiej nowelizacji Ordynacji podatkowej, procedowanej jako druk sejmowy nr 2287, która nadal oczekuje na podpis Prezydenta. To właśnie w tej ustawie znalazły się rozwiązania dotyczące zdalnych przesłuchań strony lub świadka w postępowaniu podatkowym. Projekt zakłada dodanie art. 199b Ordynacji podatkowej, który ma umożliwić organowi podatkowemu przeprowadzenie przesłuchania przy użyciu urządzeń technicznych pozwalających na dokonanie tej czynności na odległość. O tym rozwiązaniu pisaliśmy tutaj:
Podsumowując, weto zatrzymało zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla podatników elementy nowelizacji. Z jednej strony nie dojdzie do uchylenia przepisu, który przez lata był wykorzystywany do zawieszania biegu terminu przedawnienia podatku. Z drugiej strony podatnicy zachowują istotną ochronę wynikającą z art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego – przedawnienie podatku nadal będzie miało znaczenie dla odpowiedzialności karnej skarbowej.
