Spółka, która została powołana do działalności jako wspólne przedsięwzięcie (joint venture) musi udowodnić, że jest rzeczywistym właścicielem odsetek, aby skorzystać z preferencji podatkowych w podatku u źródła.

Przed organami podatkowymi obu instancji, a następnie Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie toczyły się sprawy zagranicznej spółki joint venture z siedzibą w Luksemburgu, która otrzymała odsetki od polskiej spółki.  

W dniu 14 lipca 2022 r. płatnik dokonał wypłaty odsetek od umowy pożyczki w wysokości 4.445.912,78 zł (stanowiącej równowartość kwoty 918.596 euro). 

W odniesieniu do podatnika prowadzone były dwa postępowania podatkowe: 

• postępowanie dotyczące podatku u źródła od należności z tytułu odsetek do kwoty 2.000.000 zł oraz 
• postępowanie dotyczące podatku u źródła powyżej kwoty 2.000.000 zł, uiszczonego przez płatnika w ramach mechanizmu pay and refund. 

Organy podatkowe obu instancji w obu postępowaniach podatkowych wydały decyzje, w których odmówiły wypłaty zwrotu pobranego podatku u źródła.  

Sprawy trafiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wydał dwa wyroki z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. I SA/Lu 475/25 oraz I SA/Lu 476/25. 

Zdaniem Sądu nie został spełniony warunek zastosowania zwolnienia podatkowego wynikającego z art. 21 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz warunek zastosowania preferencji podatkowej wynikającej z art. 11 ust. 2 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania polegający na posiadaniu przez skarżącą, jako podatnika, statusu rzeczywistego beneficjenta otrzymywanych należności odsetkowych. Skarżąca nie jest bowiem rzeczywistym właścicielem należności z tytułu odsetek, wypłacanych przez płatnika. 

Zdaniem Sądu, „aby działalność spółki holdingowej mogła zostać uznana za działalność gospodarczą, nie może ograniczać się jedynie do biernego czerpania korzyści wynikających z praw właścicielskich, np. otrzymywania odsetek. Spółka taka powinna zaś aktywnie uczestniczyć w finansowaniu i zarządzaniu podmiotami zależnymi. Na prowadzenie rzeczywistej działalności gospodarczej przez spółkę holdingową we wskazanym zakresie wskazują zaś takie obiektywne elementy, jak: lokal, personel i wyposażenie oraz kryterium istotnej obecności ekonomicznej (substantial economic presence), które odnosi się do współmierności posiadanych aktywów do rodzaju i skali działalności, tj. adekwatności posiadanych zasobów pod względem ilościowym i jakościowym do skali działalności.” 

Przenosząc powyższe na grunt spornej sprawy, sąd administracyjny uznał, że: 

• konkluzja, że skarżąca nie jest rzeczywistym beneficjentem wypłacanych należności odsetkowych wynikała zasadniczo z analizy jej dokumentów finansowych; 

w badanym okresie struktura pasywów skarżącej prowadzi do wniosku, że źródłem jej finansowania są niemal w całości środki udziałowców w postaci agio oraz pożyczek; 

• w latach 2020-2023 największym składnikiem pasywów podatnika był kapitał objęty przez wspólników oraz kapitał rezerwowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej; 
• w świetle sprawozdań finansowych, skarżąca nie ma żadnych rzeczowych aktywów trwałych, zaś jedyne jej aktywa to akcje i udziały w jednostkach powiązanych oraz pożyczki udzielone jednostkom powiązanym; 
• zobowiązania wobec jednostek powiązanych - udziałowców wynosiły w latach 2019-2023 odpowiednio około: 152 miliony euro, 165 milionów euro, 166 milionów euro, 163 miliony euro oraz 160 milionów eur; 
• w badanym okresie pożyczki udzielone jednostkom powiązanym były niższe od kwoty zaciągniętych pożyczek od innych jednostek powiązanych - udziałowców spółki, a opisane przez organ dane wskazują, że pożyczki udzielone przez spółkę jednostkom powiązanym zostały sfinansowane z pożyczek uzyskanych od jej udziałowców; 
• skarżąca osiąga dochody jedynie z dywidend oraz z odsetek od udzielonych pożyczek; 
• w badanym okresie skarżąca nie miała przychodów operacyjnych; 
• w każdym roku kwota zaciągniętych w ramach grupy pożyczek była większa od pożyczek udzielonych, a już to wskazuje, że skarżąca jest w całości finansowana wewnątrzgrupowo; 
• spółka służyła tylko jako podmiot do przekazywania środków w ramach grupy; 
• w całym analizowanym okresie wynik operacyjny skarżącej spółki, z uwagi na ponoszone koszty funkcjonowania, był ujemny i wynosił powyżej 4,5 mln euro bądź powyżej 5,5 mln euro. Organ zwrócił uwagę na przyczyny takiego stanu rzeczy, w tym celnie dostrzegł, że ujemny wynik finansowy strony był w istotnym stopniu determinowany opłatami za zarządzanie, które były ponoszone na rzecz spółek z grupy, a wynosiły średnio rocznie około 3,5 mln euro; 
• dokumenty finansowe spółki potwierdzają, że w latach 2020-2023, nie wykazywała ona żadnych kosztów wynagrodzenia dyrektorów ani nie wykazywała jakichkolwiek rzeczowych aktywów trwałych (bilans), jak i przychodów operacyjnych (rachunek zysków i strat). 

Ponadto, w analizowanych sprawach organy wystąpiły o udzielenie informacji podatkowej do organów Luksemburgu. Uzyskane informacje również nie przemawiały na korzyść podatnika. Z odpowiedzi, którą organ uzyskał od luksemburskiej administracji podatkowej wynika, że skarżąca zatrudnia jednego pracownika administracyjnego. Z odpowiedzi organu luksemburskiego wynikało również zaangażowanie członków zarządu w działalność innych podmiotów, tj. wykonywanie funkcji zarządczych odpowiednio w: dwunastu, trzydziestu jeden oraz osiemdziesięciu czterech spółkach, w tym także w spółkach występujących w strukturze grupy na różnych jej poziomach. To również zatem wskazuje na brak decyzyjności samej skarżącej spółki, w znaczeniu samodzielnej decyzyjności i odpowiedzialności na poziomie spółki wskazywanej jako rzeczywisty beneficjent. 

Zdaniem sądu „Ustalone w sprawie okoliczności funkcjonowania spółki świadczą w istocie o braku prowadzenia przez nią samodzielnej działalności. Niewątpliwie wskazują one także na bardzo silne powiązanie skarżącej z pozostałymi spółkami z grupy w zakresie przepływów finansowych. To powoduje, że nie została spełniona przesłanka zastosowania zwolnienia podatkowego określona w art. 21 ust. 3 pkt 4 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak i przesłanka zastosowania preferencji podatkowej wynikającej z art. 11 ust. 2 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.” 

Powyższe wyroki obrazują w jak wnikliwy sposób organy podatkowe analizują sprawozdania finansowe zagranicznych podatników pod kątem przepływów pieniężnych, posiadanych aktywów i zatrudnienia. W przypadku spółek holdingowych czy joint venture kwestia przepływów pieniężnych jest kluczowa pod kątem zarzutu pełnienia roli wyłącznie pośrednika w przekazywaniu należności od polskich podmiotów w ramach grupy. 

Ponadto, jak widać na omawianym przykładzie, w sprawach dotyczących podatku u źródła organy podatkowe coraz częściej sięgają po możliwość uzyskania informacji od zagranicznych administracji podatkowych.  

Należy mieć również na względzie, że organy podatkowe coraz częściej w tego typu sprawach stosują tzw. małą klauzulę o unikaniu opodatkowania, która została uregulowana w art. 22c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.  

Mechanizm ten zastosowano również w omawianych sprawach.  

W toku postępowania ustalono bowiem, że w deklaracjach podatkowych skarżąca wykazała przychód z odsetek jako podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym, lecz wskutek poniesienia przez nią strat, podatku tego nie zapłaciła. 

Zdaniem Sądu, kwestia ma znaczenie w świetle przepisu art. 22c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Sąd podkreślił, że „skarżąca podlegała jedynie opodatkowaniu w zakresie podatków od majątku. Zastosowanie zwolnienia podatkowego wynikającego z ustawy podatkowej albo preferencji wynikającej z umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania na etapie wypłaty odsetek przez płatnika spowodowałoby w takiej sytuacji w zasadzie w ogóle brak opodatkowania przychodów skarżącej z odsetek. Brak przejawów samodzielnej działalności przez skarżącą we wskazanej sytuacji skłania do przyjęcia, że spełnione są przesłanki zastosowania art. 22c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.”