W kolejnych wyrokach sądy potwierdzają, że posiadanie statusu rzeczywistego właściciela nie jest warunkiem zwolnienia z opodatkowania dywidend. Wbrew objaśnieniom Ministra Finansów.

Kolejne wyroki sądów administracyjnych potwierdzają stanowisko prezentowane konsekwentnie w orzecznictwie, zgodnie z którym wywodzenie istnienia warunku posiadania statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do zwolnienia od podatku dochodowego, o którym mowa w art. 22 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wobec braku takiego zastrzeżenia w treści tego przepisu oraz biorąc pod uwagę, że warunek taki został sformułowany wyłącznie w odniesieniu do zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, stanowi niedopuszczalne wyjście poza granice językowej wykładni tych przepisów. Wobec czego nie można uznać, że dla zastosowania zwolnienia z zapłaty podatku przy wypłacie dywidendy konieczne jest posiadanie statusu rzeczywistego właściciela po stronie odbiorcy takiej płatności. 

Takie stanowisko przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w jednym z najnowszych wyroków z dnia 17 grudnia 2025 r., sygnatura I SA/Ol 478/25. 

Co więcej sąd ten wskazał, że pogląd taki jest już ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w ostatnich trzech latach, powołując się m.in. na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 lutego 2024 r. sygn. akt II FSK 583/21; z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II FSK 1277/22 oraz z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II FSK 240/21; z dnia 13 sierpnia 2025 r. sygn. akt II FSK 1510/22 oraz z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II FSK 562-566/22). 

Przypomnieć należy, że w objaśnieniach z 3 lipca 2025 r. zatytułowanych „Stosowanie tzw. klauzuli rzeczywistego właściciela dla celów podatku u źródła”, Minister Finansów wskazał, że „celem dyrektywy Parent Subsidiary jest neutralność podziału zysku w granicach UE, co ma zastosowanie, kiedy spółka dominująca, na której rzecz jest wypłacany podział zysku, jest jego rzeczywistym właścicielem (przy czym spółką taką może być kolejna spółka w łańcuchu spółek zależnych i dominujących w rozumieniu dyrektywy Parent Subsidiary).” 

W wyrokach wydawanych już po oblikowaniu wspomnianych objaśnień Ministra Finansów, sądy podkreślają, że gdyby intencją racjonalnego ustawodawcy było uzależnienie możliwości skorzystania ze zwolnienia dotyczącego dywidend od statusu odbiorcy jako rzeczywistego właściciela - znalazłoby to odpowiednie odzwierciedlenie w treści art. 22 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tak jak ma to miejsce w przepisie z art. 21 ust. 3 tej ustawy. Brak w niniejszej ustawie wskazanego powyżej warunku posiadania przez Spółkę otrzymującą dywidendę statusu rzeczywistego właściciela przesądza o tym, że dla skorzystania z prawa do zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych w odniesieniu do dywidend nie jest wymagane, by odbiorca dywidendy był jej rzeczywistym właścicielem. 

Warto zauważyć, że w cytowanym wyroku z dnia 17 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odniósł się również do wynikającego z art. 26 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych warunku dochowania należytej staranności przez płatnika. Zdaniem Sądu, pojęcie "należyta staranność" nie zostało nigdzie zdefiniowane, to przyjąć należy, że ocenę zachowania należytej staranności trzeba podejmować zawsze ad casum, w odniesieniu do konkretnej wypłaty należności, i że ocenę tę należy konfrontować z konkretnymi przepisami prawo materialnego, jakie warunkują zwolnienie z podatku, zastosowanie niższej stawki lub niepobranie podatku. Prowadzi to do wniosku, że wobec niewątpliwego nieistnienia wymogu posiadania przez podatnika - odbiorcę dywidendy statusu rzeczywistego właściciela, niezrozumiale i bezprzedmiotowe byłoby oczekiwanie, aby płatnik podejmował jakiekolwiek zabiegi weryfikujące, czy ten status przysługuje temu podatnikowi, i aby taka weryfikacja miała mieć wpływ na ocenę, czy płatnik dochowuje należytej staranności.  

Omawiany wyrok stanowi kolejny przykład sporu polskich spółek działających w roli płatników podatku u źródła z fiskusem w zakresie wykazania spełnienia warunków do zastosowania zwolnienia z opodatkowania dywidend. Niestety mimo już ugruntowanego orzecznictwa odnoszącego się do zwolnienia dywidend z opodatkowania, organy podatkowe, w tym Minister Finansów w wydanych objaśnieniach wywodzą obowiązek spełnienia warunków, które z przepisów regulujących zasady zwolnienia nie zostały zastrzeżone.  

Również nasza praktyka wskazuje, że Lubelski Urząd Skarbowy, który jest właściwy dla spraw dotyczących podatku u źródła, oczekuje od płatników wysokiego standardu dochowania należytej staranności, w tym również wykazania, że odbiorca dywidendy jest jej rzeczywistym właścicielem. Nieprzedłożenie dokumentów w tym zakresie będzie oznaczało wejście w spór w organem podatkowym, przy czym w świetle powołanego orzecznictwa, coraz częściej sądy rozstrzygają spory w tym zakresie na korzyść podatników i płatników.