Wypłata należności na rzecz funduszy inwestycyjnych zamkniętych lub specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych oraz instytucji wspólnego inwestowania pod lupą fiskusa na nowych zasadach.

Na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, przewidziano dwa rodzaje zwolnień przedmiotowych, które są istotne w odniesieniu do zasad opodatkowania należności u źródła. 

Zasadniczo na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zwalnia się od podatku dochody (przychody) funduszy inwestycyjnych zamkniętych lub specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych, utworzonych na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Przy czym zastrzega się kilka wyjątków od tego zwolnienia.  

Natomiast na mocy art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ze zwolnienia z opodatkowania korzystają dochody (przychody) instytucji wspólnego inwestowania posiadających siedzibę w państwie innym niż Rzeczpospolita Polska, które spełniają ustawowe warunki do zastosowania zwolnienia. Również w tym przypadku zastrzeżono kilka wyjątków, co do rodzajów przychodów, do których zwolnienie nie ma zastosowania.  

Warunki dotyczące prawa do zastosowania zwolnienia z opodatkowania dochodów funduszy inwestycyjnych oraz instytucji wspólnego inwestowania są istotne z perspektywy tego rodzaju zagranicznych podmiotów, które inwestują swoje środki na polskim rynku.  

W kontekście polskich przepisów zainteresowane spełnieniem warunków do stosowania wskazanych zwolnień są także instytucje finansowe takie jak banki, które jako płatnicy techniczni przekazują od polskich spółek dochody do tego rodzaju zagranicznych podmiotów.  

Zasadniczo bowiem różnego rodzaju zagraniczne fundusze inwestycyjne i instytucje wspólnego inwestowania muszą liczyć się z opodatkowaniem osiąganych w Polsce dochodów podatkiem u źródła.  

Na podstawie wskazanych przepisów – tj. art. 17 ust. 1 pkt 57 oraz pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, polska instytucja dokonująca jako płatnik wypłaty należności na rzecz takiego zagranicznego podmiotu uprawniona jest do zastosowania zwolnienia z opodatkowania m.in. pod warunkiem posiadania certyfikatu rezydencji podatkowej tej zagranicznej instytucji i dochowaniu należytej staranności (np. w zakresie wykazania, że instytucja ta posiada status rzeczywistego odbiorcy należności wypłacanych przez polski podmiot).  

Od 1 stycznia 2026 r. polskie podmioty, które dokonują jako płatnik wypłaty należności na rzecz takiego zagranicznego podmiotu powinny zadbać o wyższy standard dochowania należytej staranności w kontekście udokumentowania warunków do zastosowania wskazanych zwolnień z opodatkowania.  

Ustawodawca na mocy z dnia 6 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych doprecyzował bowiem brzmienie art. 22c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez objęcie tym przepisem również zwolnień z art. 17 ust. 1 pkt 57 oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nowelizacja ta weszła w życie od 1 stycznia 2026 r. 

Art. 22c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych to przepis stanowiący tzw. małą klauzulę unikania opodatkowania.  

Sensem tego przepisu jest możliwość wydania przez organy podatkowy decyzji, w której odmówi takiemu zagranicznemu podatnikowi prawa do zastosowania zwolnienia z opodatkowania, jeśli organ ten uzna, że skorzystanie ze zwolnienia określonego w tych przepisach było: 

• po pierwsze - sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów 
• po drugie – gry głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny. 

Mimo zatem, że z samych przepisów regulujących sposób działania płatników (tj. art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych) nie wynika, aby polscy płatnicy byli zobowiązani do podejmowania innych niż dotychczas działań mających na celu dochowanie należytej staranności, to należy się spodziewać, że w związku z opisaną nowelizacją przepisów, polskie organy podatkowe będą wymagały wyższego poziomu staranności. Brak dochowania należytej staranności, której oczekiwać będą organy od polskich płatników, może bowiem skutkować uznaniem, że w danej sytuacji zastosowanie zwolnienia nie jest możliwe, a co więcej miało na celu uniknięcie opodatkowania u źródła.  

Przy okazji warto również przypomnieć, że na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej, wydanie przez organ podatkowy decyzji z powołaniem się na klauzulę z art. 22c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, daje organowi również uprawnie do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, którego wysokość może wynosić 10% niepobranego podatku, a w skrajnych przypadkach stawka ta może ulec potrojeniu.  

Ponadto płatnik podatku może ponieść odpowiedzialność karno- skarbową za niepobranie podatku.  

Jeśli pełnią zatem Państwo rolę płatników podatku u źródła dokonujących wypłat należności na rzecz tego rodzaju zagranicznych instytucji finansowych, rekomendujemy weryfikację procedur i zasad działania pod kątem stosowania zwolnień z opodatkowania u źródła.