Zasady prowadzenia kontroli: zasada czynnego udziału strony
Kontrola podatkowa jak i postępowanie podatkowe powinny odbywać się zgodnie z ogólnymi regułami postępowania. Jedną z takich naczelnych reguł jest tzw. zasada czynnego udziału strony.
Spis treści:
Zgodnie z tą regułą organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Zapewnienie omawianego udziału nie oznacza przy tym, że organy muszą uwzględniać wszystkie wnioski dowodowe Strony i jej żądania, niemniej podstawowym prawem strony jest możliwość zgłoszenie odpowiednich wniosków i żądań. W szczególności związanych z udziałem w przeprowadzeniu dowodów (np. przesłuchaniu świadka), czy też możliwości bieżącego wypowiadania się na temat zbieranych dowodów (np. dowodów z dokumentów jakie uzyskał organ w toku czynności).
Strona ma zatem prawo do nadawania odpowiedniej narracji toczącemu się postępowaniu lub kontroli i to na każdym jego stadium, aż do czasu wydania rozstrzygnięcia. Stąd właśnie w treści omawianej zasady podkreślono prawo strony do wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań na sam koniec przeprowadzania czynności, przed wydaniem decyzji.
Z zasadą tą są oczywiście powiązane inne uprawnienia, w szczególności do zapoznawania się z materiałem dowodowym, w tym do przeglądu akt i wykonywania ich fotokopii.
Z naruszeniem tej reguły będziemy mieli do czynienia, gdy organ uniemożliwienia lub utrudnienia zaznajomienia się strony z dowodami lub wypowiedzenia się w ich zakresie. Stąd też podobnie jak przy naruszeniach zasady prawdy obiektywnej zarzuty naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nie są samodzielne, lecz powinny być powiązane z naruszeniem przepisów je uszczegóławiających, dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego.
Zasada czynnego udziału strony ma bezpośrednie przełożenie nie tylko na prowadzone postępowanie dowodowe, ale także narracje postępowania i wypowiadanie się względem kompletowanego materiału. Czynny udział strony przekłada się więc na późniejszą ocenę dowodów , danie im wiary i przyjęcie określonego rodzaju wyjaśnień, sprecyzowań za spójne i logiczne. Przeciwnie bierna postawa może przyczynić się do negatywnego wyniku sprawy.
